Ludność Zakarpacia

         Zgodnie z ostatnim spisem ludności w 1989 r. ogólna liczba ludności na Zakarpaciu wynosi 1 252 300 ludzie. Mieszkańcy głównego miasta Zakarpacia  - Użgorodu  stanowi 120 tys. Srednia gęstość zaludnienia waha się między 98,3 na 1 km kwadratowy. Dominuje udność wiejska l - 754 400 (58%), a miejska stanowi0 (42%). Ze względu na płeć ludność dzieli się mniej więcej tak - 665 000 kobiet na 621 000 mężczyzn. Od 1959 r. do 2000 r. liczba ludności Zakarpacia wzrosła 1,4 raza. Największy przyrost zanotowano w rejonie  Użgorodzkim, Tiaczewskim; Mukaczewskim, Chustskim i Wynohradowskim. Każdy z nich liczy więcej niż 100 000 ludzi. Najniższy przyrost zanotowano  w górskim rejonie Wielkoberezniańskim, a także w rejonie Berehowskim.

         W kraju dzisiaj jest 712 tysięcy zdolnych do pracy, 540 tys.  zatrudnionych w kraju, 80 tys. wyjeżdża na zarobki, 513 tys. jest niezdolnych do pracy, 17 tys, to bezrobotni, a oprócz tego 240 tys. emerytów, 36 tys. - wielodzietni, 44 tys. z wadami rozwoju, 40 tys.- samotnych.

         Ogólna liczba narodowości wśród mieszkańców Zakarpacia wynosi 76.

1. Ukraińcy - 78,4%, albo 976 479: większość teryrytorium Zakarpacia. Ukraińców Zakarpacia można podzielić  na  4 grupy etnograficzne:

- Bojkowie - rejon Wołowiecki i rejon Miżhirski;

- Łemkowie - rejon Welkoberezniański;

- Hucułowie - rejon Rachiwski;

- Dolinianie - mieszkańcy przedgórza i doliny.

2. Węgrzy - 12,5% albo 155 711: rejony Wynohradiwski, Berehiwski, Użgorodzki, Chustski.

3. Rosjanie - 4% albo 49 458: Użgorod, Mukaczewo, Swalawa, Czop.

4. Rumuni - 2,4% albo 29 485: region dookoła Sołotwina.

5. Cyganie - 1% albo 12 131: Użgorod, Berehowo, Swalawa, Korolewo, Mukaczewo, Wiłok.

6. Słowacy - 15 albo 7 329: rejony Użgorodzki, Swalawski, i Pereczyński.

7. Niemcy - 0,3% albo 3 478: Pawszyno, Pałanok, Syniak, Ustj - Czorna, Tiacziw, Niemiecka Mokra.

8. Zydzi - 0,2% albo 2 521: Użgorod, Mukaczewo, Chust.

9. Białorusini - 0,2% albo 2 521: Użgorod, Mukaczewo.

10. Czesi, Polacy, Włosi, Ormianie, Azerbejdżanie i inne narodowości - 0,6 % około 2 000: Użgorod, Mukaczewo, Chust, Rachów.

         Trzeba wspomnić plemiona i narodowości, które historycznie znalały się na Zakarpaciu. Wśród nich:  Skify - VII wiek p.n.e.,Keltowie - V-I wiek p.n.e., Sarmaci - I wiek n.e., Dakowie - I wiek p.n.e. - I wiek n.e.,Rzymianie - II wiek n.e., Hoty - IV-VI wiek, Hunowie - VI wiek, Awarzy - VI-VII wiek, Bułgarzy - IX wiek, Morawianie - IX wiek. Wiadomo już jest,  iż w ciągu  ostatnich 200 lat z kraju wyjechało powyżej  400 tys. ludzi..Dzisiaj nasi rodacy - emigranci rozproszyli się po całym świecie. Niżej podajemy dane o liczbie Ukraińców - Rusinów w różnych krajach świata: Europa (Węgry - 3 000, Słowacja - 30 000, Czesi - 12 000, Polska - 60 000, Chorwacja - 5 000, Serbia - 25 000, Rumunia - 20 000), duża liczba aszych rodaków mieszka w innych państwach Europy - w Austrii, w Niemczech, w Mołdawii, Białorusi, Rosji. Azja: wielu rodaców mieszka w Izraelu. Ameryka: USA - 620 000, Kanada - 20 000, wiele ich jest w innych amerykańskich państwach: Argentyna, Brazylia. Australia: Australia - 2 500.

         Wielkomorawski księże Rostysław (846-870) przygotował fundament pod przyszłe państwa.  Na jego prośbę bizantyjski imperator skierował do niego księzy Kyryła i Metodia, którzy mogli odprawiać mszę świętą w języku słowiańskim. Już w 988 r. wielki książę kijowski Włodzimierz przyjmuje chrzest, a razem z nim całe jego państwo Ruś Kijowska. W tym czasie lud Zakarpacia już dawno mógł przyjąć chrzest, ale nie było podobnej okazji. Książę Koriatowicz, który przybył z Podola  wybudował na Zakarpaciu klasztor prawosławny w Mukaczewie. Z osłabieniem mocarstwa Bizantyjskiego na pierwszy plan wchodzą związki z Zachodem i zachodnią kulturą chrześcijańską. Grabiowie Drugety przywieźli na Zakarpacie jezuitów.

         Oprócz narodowościowego podziału ludu Zakarpacia, istnieje w regionie sporo religii liczba których jest bliska 30.

1. Ukraińska cerkiew prawosławna ( patriarchat moskiewski);

2. Ukraińska cerkiew prawosławna  (patriarchat kijowski);

3. Ukraińska cerkiew autokefaliczna;

4. Rosyjska cerkiew prawosławna;

5. Gmina prawosławnych starego obrzadku ( bez popów);

6. Grekokatolicka cerkiew Zakarpacia;

7. Rzymskokatolicki koscioł Zakarpacia;

8. Zakarpacki kościół reformacki;

9. Kosciół adwentystów dnia siódmego;

10. Kosciół chrześcjan dnia siódmego sobotniego;

11. Kosciół adwentystów ewangelistów.

12. Kosciół ewangelistów chrześcjan- babtystów;

13. Sojusz wolnych kosciołów chrześcjan 

14. Metodyści;

15. Sojusz chrześcjan wiary ewangelickiej (pięciodziesietnicy);

16. Sojusz ewangelickich chrześcjan (sobotnicy);

17. Swiadkowie Jehowy;

18. Nowoapostolska kościół;

19. Kosciół “Zywego Boga”;

20. Kosciół “Zywej wiary”;

21. Kosciół “Zbór Nowego Testamentu”;

22. Kosciół ostatni dni Jezusa Chrystusa (marmoni);

23. Judaizm;

24. Stowarzyszenie świadomości Kriszna;

25. Buddyści;

26. Mahomedanie.

Znani ludzie Zakarpacia

         Największym bogactwem kraju są ludzie. Ludzie tworzyli w przeszłości, tworzą dzisiaj i będą tworzyć przyszłość. Kraj nasz jest bogaty w uczonych, pisarzy, poetów, polityków i przede wszystkim  mistrzów sztuki.

         W różnych latach do naszego kraju przybywali ludzie znani w całym świecie. Wśród nich znajdują się: Bejła Bartok - światowej sławy  węgierski kompozytor, German Biderman - austriacki uczony - historyk, Mor Jokai - węgierski pisarz - romanista, Aleksander Ipsiłanti - grecki rewolucjonista, Ferenc Kazinci - węgierski poeta-rewolucjonista, Łajosz Koszut - wódz węgierskiej rewolucji 1948 r., Iwan Olbracht - czeski pisarz, Szandor Petefi - światowej sławy węgierski poeta, Ferenc Chewerdłe - węgierski malarz, Szymon Chołłoszi - węgierski malarz, Mikołaj Sadowski - ukraiński reżyser teatralny, Robert Makswełł - znany magnat prasy medialny, Olga Kobylańska - ukraińska pisarka, Chesed Szpira - jeden z liderów światowego chasydyzmu, Rokueł Kent - amerykański malarz.

         Spora część  historii Zakarpacia była powiązana z nazwiskami znanych w Europie feudałów: w XIV wieku  Rozhoni (władcy miasteczka Dowhe), Hunt-Pazmań (Wyszkowo), Pereni (Sewlusz i jeszcze 117 wsi), Dowgai (Dowhe, Sojmy, Kusznycia,Wołowe, Silce, Irszawa, w całosci 20 wsi), Dragusz (Sołotwyno i 5 wsi), bracia Bałka i Draha (Korolewo, Chust, Tiacziw, Iza, i jeszcze 32 wsie nad rzeką Terebla), Urmezei (Marmarosz, w całości 27 wsi), Biłkei-Iłoszwai (Marmarosz, w całości 24 wsi), Pohań (wsie nad rzekami Terebla i Tereswa), Karaczyn (Biłky, Łypcza, Horinczewo, Imstyczewo, Rakowieć), Druhety (komitat Użański), Dowhai-Petrowai (35 wsi na brzegach rzeki Borżawa), Huiadi (32 wsie i 2 miasta na północy Zakarpacia. Inne feudalne rodziny XII-XV w.: Tełeki, Rakoci, Boczkai, Starai, Forgaczi, Barkęci, Omodej, Aldarius, Stojan, Wicmandi, Baszti, Apafi. W XVI-XIX w. znane feudalne rodziny: w żupie Ung - Aponi, Starai, Barkoci, Petrowai, Wicmandi, Płoteni, Ponhrac; w żupie Marmarosz - Karoli, Tełeki, Tołdi, Kornosz, Stojko, Fiszer, Rejti, Sopłoncai, Pohań; w żupie Uhocza - Pereni, Łowniai; w żupie Bereh - Szenborn.