Każdy, kto kiedykolwiek
był na Zakarpaciu, zgodzi się z tym, iż niedużo jest w
Europie regionów, gdzie zalesienie byłoby podobne, pod wzgędem
ilości i jakości. Na Zakarpaciu występuje 2000 gatunków
wyższych roślin, z których niestety 44 gatunki są na
wyginięciu. Lasy w regionie zajmują do 500 000 hektarów (45% obszaru). Wśród
gatunków drzew - lasy bukowe
zajmują 58%, świerkowe - 31%, dębowe - 7%. W lasach są
także inne gatunki drzew - brzoza, olcha, grab, sosna, jesion, klon i inne.
Lasy rosną przeważnie w
górach na glebie brunatnej górsko-leśnej, która na
nizinie zmienia się na brunatno - podzoliste.
Na Zakarpaciu znajduje się
sporo historycznych parków - pamiątek: w Wielkim Bereznie - park XIX w.; w Użgorodzie - park
Łaudona, park przyzamkowy; w Mukaczewie - park ze 140 egzotycznymi
drzewami i krzewami, w
Wynohradowie - park Pereni; w
uzdrowisku “Karpaty” - park Szenbornów; w Busztynie - park XVIII w., w Niewickim - park Wagnera (zamek), w
Wielkich Łazach - park
Płoteni, w Czerteżu - park 1848 r. Niewątpliwie,
uporządkowane parki na Zakarpaciu istniały już w
średniowieczu, a ich powstanie związane było z imionami takich feodałów jak:
Pereni, Szenborny, Dowhaj, Druhety. Dzięki nim powstały parki, oni sprowadzali ze wszystkich stron
świata różne egzotyczne
rośliny do naszego kraju. O tym świadczy taki fakt, iż w
roku 1701 dookoła zamku w Użgorodzie istniało 5 parków:
kwiatowy, zwierzęcy, łąkowy, żurawi, gołębi. W
Miżhir’i, Irszawie, Stużycach, Pławi do dziś rosną
wiekowe dęby, a w Użgorodzie rośnie 500 - letni płatan i
300 - letni jesion.
Ozdobą naszego kraju są
miejscowe gatunki roślin razem z dużą ilością
egzotyków . Dziś na
Zakarpaciu występuje ponad 300 gatunków roślin egzotycznych.
Od najwcześniejszej wiosny do późnej jesieni kwitną coraz to inne rośliny. Wydaje się,
iż Karpaty opływają w
kwitnących drzewach i krzewach. Do nich można zaliczyć takie
rośliny, jak: krzewy forsycji złocistej i zielonej, delikatny
różowy kwiat pigwy japońskiej, różowy-jabłoni
Niedźwiedzkiego, krwawo-czerwone kwiaty jabłoni florydzkiej,
białe - jabłoni chińskiej, pączki różowych
kwiatów sakury japońskiej, białe i czerwone kwiaty
kasztanów. A oprócz tego
kiparysy, sosny himalajskie, dugłasji, samszyt wiecznozielony,
skumpia zwyczajna (“drzewo-peruka”), katalpa (“drzewo-papieros”), pawłonia
puszysta (“drzewo Adama”). Mówiąc o roślinach egzotycznych,
nie można zapomnieć o drzewie z dalekich Chin - magnolii
(“drzewo ogórkowe”). W naszym
kraju rośnie kilka gatunków magnolii: różowa
Sułanża, biała Kobus i fioletowa Lenne. Badania naukowe
potwierdziły, iż wewnętrzna temperatura kwiatu magnolii jest
wyższa od zewnętrznego powietrza. Zeby to sprawdzić, wystarczy
przytulić kwiat magnolii do ręki.
Trzeba wiedzieć, iż w regionie istnieje ogród botaniczny,
który powstał w roku 1946 i zajmuje obszar powyżej 4,5
hektarów. W ogrodzie botanicznym zebrano ponad 3800 gatunków
roślin. Dendrarium liczy około 800 gatunków drzew. Flora
Zakarpacia jest reprezentowana przez 400
gatunków roślin, wśród których są endemiki:
bez węgierski i bławatek karpacki. Górka alpejska reprezentuje
wyodrębnioną florę gór. Tu rośnie 150
gatunków roślin; wśród których jest piękna
szarotka.
Kwiatostan w ogrodzie botanicznym
reprezentowany jest przez 1200 gatunków kwiatów.
Wśród nich: 120 gatunków róż, 50 gatunków
hładiołusów (meczyków), 25 gatunków chryzantem,
20 gatunków lilii.
W cieplarniach ogrodu botanicznego
rosną tropikalne i subtropikalne rośliny: banan, mimoza, laur,
eukaliptus, papaja, 10 gatunków palm, 250 gatunków kaktusów.
Ze
swym bogactwem nie pozostaje w tyle wielobarwnego roślinnego
świata świat zwierzęcy
naszego kraju. Zyje tutaj 80 gatunków ssaków, 280 gatunków
ptaków, 10 gatunków płazów, 16 gatunków
gadów, 60 gatunków ryb i 100 gatunków mełż. W Karpatach żyje 3/4
wszystkich ssaków Ukrainy. Szczególnie rozpowszechnione na
Zakarpaciu: kret, lis, wilk, niedźwiedź brunatny, wydra, łaska,
borsuk, kuna, tchórz, kot leśny, ryś, zając,
wiewiórka, dzik, kozica,
jeleń karpacki. Wśród ptaków Zakarpacia należy
wymienić bażanta, kuropatkwę brunatną,
przepiórkę, horlicę, gołębia, mewę,
dzięcioła, sowę, bociana. U nas żyją takie ptaki
wodne, jak: łabędź, dzika kaczka, bociany, dzika gęś,
kazarka, czirok, czapla, buhaj. Wśród płazów: jaszczurki, żółwie stepowe,
węże, salamandry, miedzianki, żmije zwyczajne ( jedyna
jadowita żmija Karpat). W rzekach
Zakarpacia żyje prawie połowa wszystkich słodkowodnych ryb
Ukrainy: pstrąg promieniowy, łosoś dunajski, charius, som,
szczupak, lin, karaś, czerwień, płocica, okoń, koble, jazie
i inn.
Rezerwaty
Zakarpacia.
Najsłynniejszy rezerwat,
gdzie chroni się duża
ilość zwierząt i ptaków to Rezerwat Karpacki, który powstał w 1968 r. i dzieli
się na :
1. Chustski masyw - Dolina
Narcyzów.
2. Czornohorski masyw - Howerła.
3. Szyrokołużański masyw - Uhla.
4. Uholski masyw.
Niemniej znanymi są słynne parki narodowe - Synewyr i Dolina Użańska, a
także biorny międzynarodowy rezerwat - Wschodnie Karpaty -
Stużyca. Oprócz tego w regionie działa
przedsiębiorstwo hodowli
pstrąga - Zdymyr i ferma jeleni
plamistych - Iza.
W kraju jest dzisiaj 415 rezerwatów przyrody i 494 rezerwaty
żywej i nieżywej przyrody.
Wśród nich są:
1.
Biosferyczny: Stużyca (bukowe i jodłowe pralasy).
2.
Botaniczne: W. Berezny - park z XIX wieku (jesion białokwiatowy), Czarna
Góra (lipa srebrna), Hładyński (modrzew polski),
kiedryński (sosna cedrowa, świerk pralasowy), Turia Remety
(dugłasja).
3.
Hydrologiczne: Apszyniecki, Szypot, Woroczywski i Łypowieckie Skały,
Nehrowiecki, bagno Czarne Bagna.
4.
Geologiczne: huta kaolinowa “Kuchla”, jaskinia “Kniahynia”, Cudna Dolina.
5.
Zoologiczne: Sokołowe Skały (ptaki), Hać ( mrówki), Atak
( żołwie).
6.
Krajobrazowe: góra Wysoki Kamień, Kamianka (górne sosnowe
chaszcze).
7.
Leśne: Biały Potok ( jaworowe, jesionowe, ilmowe buczyny).